📑 آییننامه دانشگاهی آموزش مجازی
استفاده از یادگیری و آموزشهای مجازی هم اکنون از ارکان جداییناپذیر آموزش در تمامی دانشگاهها است. این آموزشها معمولاً به صورت ترکیبی همراه با آموزشهای حضوری ارائه میشود و میتواند برای دانشجویان در مقاطع پایه، بالینی و تحصیلات تکمیلی و ارائه آموزشهای نظری و بالینی مورد استفاده قرار گیرد. این آییننامه به منظور بهرهمندی از امکانات فضای مجازی جهت ارتقاء کمی و کیفی آموزش در دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی تدوین شده است.
📘 تعاریف
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| آموزش مجازی یا یادگیری مجازی | به کلیه اقداماتی اطلاق میشود که از طریق اینترنت ارائه شده و موجب تقویت فرآیند یاددهی-یادگیری میشود. |
| مجازیسازی | به ارائه دروس از طریق اینترنت شامل ارائه محتوای مجازی (به همراه تکالیف و تعامل) در محیط سامانه مدیریت یادگیری مجازی (مانند سامانه نوید) گفته میشود. |
| محتوای الکترونیک | به کلیه محتواهای آموزشی اعم از فایلهای مجازی، گرافیک، متن، تصویر، اسلاید، انیمیشن، منابع درسی، محتوای حاصل از تعامل بین دانشجویان یا بین دانشجو و استاد و ... اطلاق میشود. |
📌 ماده ۱: توسعه آموزش مجازی و مصادیق آن
اقداماتی که مرکز آموزش مجازی دانشگاه در راستای توسعه یادگیری و آموزش مجازی انجام میدهد شامل:
- ۱-۱ استفاده از یادگیری مجازی به صورت کمک آموزشی در دروس نظری: یادگیری مجازی میتواند به عنوان کمک آموزشی به کار رود؛ به طور همزمان با آموزش حضوری یا ارائه صرفاً غیرحضوری.
- ۱-۱-۱: حداکثر ۶۰ درصد کل ساعات آموزش از هر درس نظری پایه یا تخصصی میتواند به شکل مجازی ارائه شود. (تبصره: تا چهارده ساعت درسی میتواند صرفاً با مصوبه شورای آموزشی دانشکده مجازی ارائه شود).
- ۱-۱-۲ دروس عمومی و یا پیشنیاز دانشگاهی: با رعایت سایر مواد این آییننامه و با تایید شورای آموزشی دانشگاه میتواند کاملاً به صورت مجازی ارائه شود.
- ۱-۱-۳: عنوان، حجم و محتوای دروس فوق در سامانه آموزش مجازی باید مشخص و متناسب با کوریکولومهای درسی باشد.
- ۱-۱-۴: لازم است شناسنامه یا طرح درس نظری پایه و تخصصی شامل: مقررات مربوط به درس و دانشجو، مسئول، اهداف، سرفصل، ساعات و بودجهبندی عناوین درس، راهنمای مطالعه، تکالیف، روشهای ارزیابی پیشرفت تحصیلی و آزمونها قبل از برگزاری درس به تصویب شورای آموزشی دانشکده برسد.
- ۱-۱-۵: برگزاری اولین جلسه تمامی کلاسها در سطح دانشگاه به صورت مجازی ممنوع میباشد.
- ۱-۲ استفاده از یادگیری مجازی به صورت کمک آموزشی در دروس بالینی و عملی دایر در دانشگاه: آموزش مجازی در دروس بالینی و عملی باید همزمان با آموزش حضوری باشد که در واقع شامل آموزش مجازی آن بخش از دروس عملی، کارگاهی یا آموزش در عرصه، کارآموزی و کارورزی که ماهیت تئوری دارد، میشود.
🏛️ ماده ۲: مرکز آموزش مجازی و آزمون الکترونیک
این مرکز با ساختار مناسب برای رسیدگی به امور مربوط به سیاستگذاری، نظارت و پشتیبانی روندهای آموزشهای مجازی در سطح دانشگاه و دانشکدهها در زمینههای آموزشی، پژوهشی، توانمندسازی و کارآفرینی تشکیل میشود.
۲-۲ شورای آموزش مجازی دانشگاه
اعضای این شورا شامل: رئیس دانشگاه، معاون آموزشی، معاون توسعه مدیریت و منابع، مدیر مرکز مطالعات، مدیر امور هیات علمی، مدیر امور آموزشی و تحصیلات تکمیلی، مدیر آموزش مداوم، مدیر آمار و فاوا، مدیر روابط عمومی، مدیر واحد آموزش الکترونیک، مسئول کارگروه آموزش مجازی و روسای دانشکدهها میباشد.
- بررسی و توسعه زیرساختها و امکانات مورد نیاز جهت توسعه آموزش الکترونیک
- بررسی و تعیین احتیاجات نیروی انسانی لازم در دانشگاه برای توسعه آموزش مجازی
- نیازسنجی در خصوص دورههای آموزشی مجازی در دانشگاه
- پیشنهاد و پیگیری اخذ رشتههای مجازی در دانشگاه
- فراهمآوری زمینه همکاری با دانشگاه علوم پزشکی مجازی و سایر نهادهای ذیربط
- ارزشیابی، اعتباربخشی درونی مرکز آموزش مجازی و آزمون الکترونیک دانشگاه
- سیاستگذاری، برنامهریزی دورههای توانمندسازی آموزش الکترونیک جهت اعضای هیئت علمی، کارشناسان و دانشجویان
۲-۳ کمیته تخصصی آموزش مجازی
اعضای این کمیته شامل: معاون آموزشی دانشگاه (رئیس کمیته)، مدیر مرکز مطالعات (دبیر کمیته)، معاون آموزشی دانشکدههای تابعه، مسئول مرکز آموزش مجازی، مدیر امور آموزشی و تحصیلات تکمیلی، مدیر انفورماتیک، مدیر آموزش مداوم و ۲ نفر از اعضای هیات علمی متخصص میباشد.
🏫 ماده ۳: ساختار مجازیسازی آموزش در سطح دانشکدهها
هر یک از دانشکدهها باید برای اجرای برنامههای مجازیسازی خود ساختاری با عنوان کمیته یا رابط آموزش مجازی با ترکیب و شرح وظایف مشخص و متناسب با شرایط آن دانشکده داشته باشند.
- هر دانشکده موظف است یک نفر از اعضای هیات علمی یا کارشناسان را به عنوان دبیر کمیته یا رابط آموزش مجازی دانشکده با مرکز آموزش مجازی منصوب کند.
- کمیته/رابط آموزش مجازی دانشکدهها برنامه عملیاتی خود را تدوین کرده و پس از تصویب در دانشکده، به شورای آموزشی دانشگاه ارسال میکند.
- تمامی گروههای آموزشی موظفند برنامه مکتوب هر واحد درسی که به صورت مجازی ارائه میشود را در آغاز نیمسال تحصیلی به رابط آموزش مجازی دانشکده تحویل نمایند.
- کمیته/رابط آموزش مجازی دانشکده موظف است گزارش نیازسنجی و پیشنهادات توانمندسازی اعضای هیات علمی خود را در هر نیمسال تحصیلی به مرکز آموزش مجازی ارائه نماید.
💻 ماده ۴: فرآیند برگزاری کلاس مجازی
ضروری است اساتیدی که تمایل به برگزاری کلاسهای مجازی دارند درخواست خود را در قالب فرم (پیوست ۱) همراه با طرح درس مربوط به جلسات کلاس مجازی (پیوست ۲) و محتوای تولید شده حداقل یک ماه قبل از شروع هر نیمسال تحصیلی ارائه نمایند.
- ۴-۱: تمامی دانشکدهها موظفند در ابتدای هر نیمسال در جلسه توجیهی دانشجویان جدیدالورود در خصوص بحث آموزش مجازی توضیحات لازم را ارائه نمایند.
- ۴-۲: پایش کمی برگزاری جلسات توسط دانشکده از طریق ایجاد دسترسی برای کارشناس آموزش هر رشته در کلاس درس استاد انجام میشود.
- ۴-۳: اساتید موظف خواهند بود دانشجویانی که در سامانه وارد نشده و از محتوا استفاده نکردهاند را شناسایی و برای آنها غیبت اعمال نمایند.
- ۴-۴: ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانشجو در درس ترکیبی بر اساس میزان مشارکت در کلاسهای حضوری، فعالیت در سامانه آموزش مجازی، انجام تکالیف و پروژههای درسی و نتایج امتحانات طول درس و پایانی درس خواهد بود.
- استانداردهای طراحی آزمون برای طرح سوالات رعایت شده باشد.
- آزمونها حتی الامکان جهت ارزیابی تمام سطوح اهداف شناختی درس طراحی شوند.
- متناسب با اهداف و محتوی درس طراحی شده باشند.
- رعایت فاصله زمانی متناسب با مدت زمان در نظر گرفته شده برای مطالعه محتوا ضروری است.
📈 ماده ۵ و ۶: توانمندسازی و تشویق اعضای هیات علمی
نیازسنجی و برنامهریزی در خصوص برگزاری دورههای آموزشی توانمندسازی (آشنایی با سامانه مدیریت یادگیری مجازی، تولید محتوا، ارزشیابی و...) جهت توانمندسازی اعضای هیات علمی و کارشناسان. اعضای هیات علمی شرکتکننده در این دورهها از امتیاز آموزشی مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی بهرهمند میشوند.
به منظور تشویق اعضای هیات علمی برای مشارکت در آموزش مجازی امتیازاتی پیشبینی شده است: جهت برگزاری کلاس آموزش مجازی در مرتبه اول حداکثر ضریب ۲ و برای نوبت دوم به بعد ضریب ۱.۵ اختصاص داده میشود. شرایط اصلی اعمال ضریب برای درس مجازی، تایید درس در کمیته آموزش مجازی مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه میباشد.
📋 فرمهای درخواست
مدیر محترم گروه آموزشی ....................
با احترام به اطلاع میرساند اینجانب .................... خواستار ایجاد درس، با مشخصات ذیل، جهت ارائه در سامانه آموزش مجازی دانشگاه هستم. خواهشمند است جهت تأیید درس و محتوای آموزشی مجازی تولید شده، دستورات لازم را مبذول فرمایید.
محتوای درس شامل:
مسئول محترم آموزش دانشکده ......
با احترام به اطلاع میرساند اینجانب ................. خواستار برگزاری آزمون الکترونیک، با مشخصات ذیل، در سامانه آموزش مجازی دانشگاه هستم. همچنین لازم به ذکر است فایل word سوالات آماده تحویل میباشد.
⚙️ الزامات تولید محتواهای مجازی
- اصول آموزشی: عنوان گویا، اهداف مشخص، معرفی مولف، گروه آموزشی و مخاطبان، زمانبندی حداکثر ۴۵ دقیقه، رعایت همزمانی صوت و تصویر، ارائه منابع.
- اصول فنی: منطبق با استانداردهای فنی بهروز، حجم حداکثر ۲۰ مگابایت، فرمت HTML5، کیفیت صدای مناسب (MP3 320k, Stereo 48100Hz).
📝 چک لیست ارزیابی محتوای الکترونیک تولید شده
| عنوان | بلی | خیر | لزومی ندارد |
|---|---|---|---|
| مشخص نمودن مؤلف و همکاران | |||
| معرفی و بیان اهداف | |||
| مشخص نمودن عناوین محتوا | |||
| کیفیت مناسب سخنرانی | |||
| کیفیت مناسب متن محتوا | |||
| تناسب سخنرانی و متن محتوا | |||
| داشتن بیان شیوا و مخاطب قرار دادن دانشجو | |||
| رعایت اصول تدوین اسلایدها | |||
| مشخص نمودن مدت زمان محتوا | |||
| امکان دسترسی به قسمتهای مختلف محتوا | |||
| استفاده از تصاویر و فیلم مناسب با متن | |||
| مشخص نمودن رفرنسها | |||
| تعیین حجم مناسب برای محتوا | |||
| امکان دریافت فایل محتوا به تفکیک صوتی و متنی | |||
| وجود فعالیتهای تعاملی یاددهی - یادگیری | |||
| ارائه خلاصه و نتیجهگیری | |||
| ارائه منابع جهت مطالعه بیشتر |
📊 پرسشنامه نظرسنجی از نحوه تدریس مجازی اساتید
| ردیف | عنوان | عالی | متوسط | ضعیف |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | قدرت تفهیم و انتقال مفاهیم درس | |||
| ۲ | میزان تسلط در موضوع درس | |||
| ۳ | روش تدریس | |||
| ۴ | میزان علاقه استاد به امر تدریس | |||
| ۵ | پوشش کامل سرفصل درس با توجه به مطالب ارائه شده | |||
| ۶ | استفاده مناسب از ابزارهای چند رسانهای | |||
| ۷ | میزان پذیرش نظرات دانشجویان | |||
| ۸ | میزان رعایت نظم و ترتیب در فعالیتهای آموزشی | |||
| ۹ | ایجاد تالار گفتگو مناسب و شرکت فعال | |||
| ۱۰ | ایجاد انگیزه در دانشجویان جهت مطالعه بیشتر | |||
| ۱۱ | توجه استاد به حضور دانشجو در سیستم | |||
| ۱۲ | رعایت موازین اخلاقی در مکاتبات | |||
| ۱۳ | پاسخدهی خوب و روان استاد در مکاتبه با دانشجو | |||
| ۱۴ | ارائه مطالب و اطلاعات جدید | |||
| ۱۵ | ارائه کاربرد علمی مطالب تدریس شده | |||
| ۱۶ | میزان تاثیر تکالیف تعیین شده | |||
| ۱۷ | میزان معرفی منابع و ماخذ در رابطه با درس |
⚖️ کدهای اخلاقی محتوای مجازی
- حق مالکیت معنوی محتوای مجازی برای مولف(ین) آن و سازمان متولی تامینکننده اعتبار مالی محفوظ است.
- قرارداد تولید محتوا بین مولف(ین) و حامی مالی نباید منجر به منع اعلام هرگونه تعارض منافع شود.
- رعایت معیارهای حقوقی و اخلاقی مانند معیارهای اجتماعی-فرهنگی، پرهیز از ارائه مطالب کذب، پرهیز از توهین و افترا و حفظ اسرار افراد الزامی است.
- استفاده از عکس یا فیلم افراد باید به گونهای باشد که منجر به شناسایی فرد نشود، مگر آنکه رضایت آگاهانه کتبی از فرد اخذ شده باشد.
- در تهیه محتوا مجازی، تبعیت از سایر موارد مرتبط ذکر شده در راهنماهای اخلاقی عمومی و اختصاصی مصوب کشوری الزامی است.
